Aan de slag met Behaviour Based Safety

Wat is Behaviour Based Safety (BBS)?

De Behaviour Based Safety benadering is gericht op het verminderen van risico’ s door het gedrag van medewerkers te begrijpen en te beïnvloeden in de context van de bedrijfscultuur.

BBS bestaat uit een breed spectrum aan interventies zoals programma’s, strategieën, tactieken, trainingen, workshops en campagnes waarin de principes van de gedragspsychologie gehanteerd worden om daarmee specifieke gedragingen te veranderen. De BBS-principes worden vaak toegepast in de vorm van een observatie- en feedbackproces.

De principes van BBS samengevat

  1. Gedrag wordt door stimuli/gebeurtenissen en overtuigingen veroorzaakt. Door het onderzoeken van deze stimuli en overtuigingen verkrijg je inzicht in het ontstaan van bepaalde gedragingen.
  2. Gedrag heeft consequenties. Deze consequenties kunnen gedrag stimuleren, in stand houden of juist belemmeren. Door het gedrag te onderzoeken krijg je inzicht in welke factoren het gedrag in stand houden of juist tegenwerken.
  3. Aan de hand van observaties van (onveilige of veilige) gedragingen en de juiste reacties daarop, kun je gedrag beïnvloeden. Voorbeelden van reacties die je kan inzetten zijn complimenten, bonussen, officiële waarschuwingen, waardering van collega’s, etc.
  4. Regelmatige feedback is noodzakelijk om nieuw gedrag te bevorderen en in stand te houden. Vooral positieve en constructieve feedback verhogen motivatie en open communicatie op de werkvloer.
  5. Duidelijke en concrete doelen werken motiverend en leiden tot betere resultaten.

Voorwaarden voor een succesvolle BBS aanpak

  1. Het hele bedrijf wordt betrokken bij de aanpak inclusief contractors en subcontractors
  2. Het management is betrokken bij veiligheid en laat dit ook zien door ervoor te zorgen dat veiligheidsvoorzieningen voldoen aan de eisen, goed onderhouden worden, en waar nodig aangepast worden.
  3. Er is een open cultuur waarin management en medewerkers op een constructieve manier over aspecten van veiligheid op de werkplek kunnen en willen praten.
  4. Er is sprake van transparant en eenduidig leiderschap, met name bij het middenkader
  5. De focus ligt op veilig gedrag in plaats van KPI’s of targets

Alfabeeld en BBS

Alfabeeld werkt al jaren volgens de principes van de gedragspsychologie en daardoor zijn we erg vertrouwd met de BBS aanpak. Feedback geven, maar ook kunnen ontvangen, wordt in veel van onze trainingen uitvoerig geoefend. Daarbij gaat het om goed observeren en kunnen benoemen van specifiek gedrag zodat de feedback hout snijdt en de ander weet wat hij goed of fout doet. Nadruk ligt daarbij op een positieve benadering (belonen) omdat het benoemen van veilig gedrag goed werkt, een voorbeeld voor anderen kan zijn en zorgt voor duurzame borging hiervan. Het organiseren van feedback is ook onderdeel van ons veiligheidsmodel.

Daarnaast hanteren wij het principe dat beoogde veranderingen van cultuur en gedrag vooral succesvol zijn als ze van binnenuit komen; dus met de inzet van eigen mensen. Beide invalshoeken treft u hieronder aan in ons stappenplan.

Hoe implementeer je een BBS aanpak?

Een voorbeeld van een stappenplan

Stap 1: Eigenaarschap creëren

Wanneer mensen een stem krijgen in een verandertraject en (mede)eigenaar worden van de instrumenten en interventies die worden ontwikkeld en ingezet, dan zullen ze zich ook meer betrokken voelen. Ze voelen zich eigenaar van de verandering en zullen met hun overtuiging en enthousiasme waarschijnlijk ook de anderen mee kunnen krijgen in de beoogde richting. Daarom stellen wij voor een (design)team samen te stellen dat voornamelijk bestaat uit productiemedewerkers en een kleine managementvertegenwoordiging. Dit team gaat het BBS veranderproces richting geven en monitoren. De leden worden de BBS Safety Coaches die (een deel van) de tools en acties gaan organiseren en uitvoeren. Dit team wordt getraind in de principes van BBS en in de rol van Safety Coach op de werkplek.

Alfabeeld kan u ondersteunen in het selecteren en werven van teamleden en deze trainen in de principes van BBS  en in hun rol van Safety Coach.

Stap 2: Meten is weten

Om te begrijpen hoe je veiligheid gerelateerd gedrag kan beïnvloeden, en wel zo dat dit positief bijdraagt aan een veilige bedrijfscultuur, sta je eerst stil bij de vraag: “Wat draagt er bij tot onveilig gedrag”? Verschillende databronnen kunnen inzicht geven in het ontstaan van onveilig gedrag, bijvoorbeeld meldingen, incidentenanalyses, veiligheidsrondes, de rapportage van een veiligheidscultuurmeting of een focusgroep interview.

Alfabeeld kan veiligheidscultuurmetingen uitvoeren of focusgroep interviews houden, om de oorzaken en overtuigingen te achterhalen die ten grondslag liggen aan onveilig gedrag. Daarbij gebruiken we bovenstaande bronnen. Wij doen dit samen met de Safety Coaches die daardoor een goed beeld krijgen van de stand van zaken. Wij beschikken over verschillende veiligheidscultuur meetinstrumenten waaronder de Hearts & Minds cultuurmeting, de ProRail Veiligheidsladder en het Safety Culture Assessment, dat wij samen met BASF ontwikkeld hebben. Alle onze cultuurmetingen zijn interactief van karakter waardoor de meting zelf al in ander gedrag resulteert.

 Stap 3: Doelen formuleren en acties bedenken

Aan de hand van de analyse van al deze bronnen wordt geformuleerd welke gedragingen essentieel zijn voor een veilige werkomgeving en op welke gedragingen en situaties medewerkers extra alert moeten zijn. De belangrijkste en meest concrete ‘veiligheidsgedragingen’ worden opgenomen in een ‘veilig gedrag checklist’ die wordt gebruikt bij de observatieronden van de Safety coaches. Deze checklist moet niet meer dan 1 A4tje beslaan. Deze checklist dient dus ook meteen als doelstelling; de gedragingen op de checklist zeggen iets over hoe de medewerkers zich behoren te gedragen.

De analyse leidt ook tot een aantal knelpunten in de organisatie die niet opgelost kunnen worden aan de hand van het observeren van gedragingen. Deze knelpunten moeten door de organisatie worden opgepakt en zo snel mogelijk worden verholpen.

Stap 4: Werken aan veilig gedrag met diverse tools

Het is van belang om medewerkers per team of ploeg te trainen in hoe ze gevaarlijke situaties kunnen aanpakken of vermijden. Dit is een belangrijk onderdeel, want met alleen observeren kom je niet tot gedragsverandering; er moet ook effectief beïnvloed worden. Hierbij is het noodzakelijk dat de trainingen in teamverband plaatsvinden, zodat de teams en ploegen gezamenlijk tot afspraken komen om met bepaalde situaties om te gaan. De Safety Coaches worden ingezet als co-trainers waardoor afspraken over zaken en gedragingen geborgd worden binnen uw bedrijf.

Alfabeeld kan u hierin ondersteunen met een reeks van korte interactieve trainingen, workshops en toolboxen over veilig gedrag. De maatwerktrainingen bevatten een mix van inzicht- en kenniselementen, naast veel aandacht voor vaardigheden. Observeren en constructieve feedback geven krijgt veel nadruk. Bij alle trainingen en toolboxen krijgen de deelnemers na afloop een praktijkopdracht. Daaraan werken ze circa 4 weken waarna de resultaten worden besproken tijdens een korte terugkomsessie. Hierdoor worden geoefende vaardigheden en belangrijke inzichten aantoonbaar beter geborgd.

We noemen hier enkele voorbeelden van dit soort trainingen, workshops en toolboxen die Alfabeeld op maat kan verzorgen:

  • Aanspreken op gedrag
  • Open veiligheidsgesprekken tijdens een veiligheidsobservatieronde
  • Herkennen en bespreken van risico’s op de werkplek
  • Het belang van melden
  • Incidenten analyseren en bespreken in je ploeg
  • Nut & noodzaak van een LMRA
  • Omgaan met gevaarlijke stoffen
  • Gevaren van routines
  • Omgang met contractors en derden
  • Wat betekenen de Life Saving Rules voor ons team?
  • Veiligheid en vertrouwen binnen het team
  • Aan de slag met de veilig gedrag checklist

Een ander instrument dat kan worden ingezet, is het organiseren van een veiligheidswedstrijd, die verspreid over meerdere maanden plaatsvind. Daarbij strijden de ploegen of teams om de titel ‘het veiligste team’ aan de hand van een reeks opdrachten die door de teams zelf op de werkvloer worden uitgevoerd. De Safety Coaches worden ingezet als team contest captains en gaan met hun team aan de slag met de opdrachten waarbij een jury de resultaten beoordeelt. goede resultaten worden uiteraard beloond door de jury en direct leidinggevenden.

 Stap 5: Analyse en terugkoppeling tussendoor

Om te kunnen vaststellen of u op de goede weg bent, moet er regelmatig een analyse gemaakt worden van de meldingen en de rapportages van de Safety coaches en de uitkomsten van bijvoorbeeld observatierondes gericht op gedrag. Successen moeten worden gevierd door bijvoorbeeld een uitje te organiseren, door de medewerkers op een positieve manier toe te spreken of een kleine financiële beloning ertegenover te stellen.

Daarnaast moet worden onderzocht waarom bepaalde gedragingen blijven voorkomen. Wat zijn belemmerende factoren, welke veranderingen moeten vanuit het management worden gemaakt en welke overtuigingen moeten worden aangepakt? Het designteam bedenkt in samenwerking met Alfabeeld nieuwe acties of toolboxen om overtuigingen aan te pakken of om nieuwe gewenste gedragingen te oefenen.

Stap 6: Evalueren en doelen (her)formuleren

Na ongeveer een jaar is het tijd om met het designteam te bekijken wat de impact is van alle ingrepen en activiteiten. Daarbij moet gekeken worden of een herhaling van de cultuurmeting zinvol is en of de geformuleerde doelen moeten worden bijgesteld. Ook bekijken we dan of de veilig-gedrag checklist nog steeds actueel is of bijstelling behoeft.

Alfabeeld kan u en de Safety Coaches bij deze evaluaties ondersteunen en daarbij meedenken over nieuwe doelen en bijbehorende inspirerende nieuwe acties die hardnekkige overtuigingen en gedragingen aanpakken.